USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych jest nieinwazyjnym badaniem umożliwiającym ocenę budowy naczyń oraz przepływu krwi w tętnicach doprowadzających krew do głowy i mózgu. Badanie pozwala wykryć m.in. blaszki miażdżycowe, zwężenia tętnic oraz zaburzenia przepływu krwi. Jest to również badanie bezbolesne i relatywnie niedrogie, co zwiększa jego wartość. Choć USG Doppler kojarzone jest przede wszystkim z diagnostyką chorób układu krążenia i neurologią, może mieć również istotne znaczenie u pacjentów z wybranymi objawami i chorobami okulistycznymi.
W Specjalistycznych Gabinetach Medycznych Dotmedica w Poznaniu wykonujemy badania USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych, również u pacjentów kierowanych na diagnostykę naczyniową w związku z zaburzeniami widzenia.
USG Doppler a zaburzenia widzenia
Prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku zależy między innymi od odpowiedniego ukrwienia oka, siatkówki i nerwu wzrokowego. Tętnica oczna jest gałęzią tętnicy szyjnej wewnętrznej i odgrywa kluczową rolę w zaopatrzeniu struktur oczodołu w krew. Z tego względu niektóre zaburzenia widzenia mogą mieć podłoże naczyniowe, a ich przyczyna może znajdować się poza samą gałką oczną. Jednym z ważnych wskazań do oceny tętnic szyjnych jest nagła, przemijająca lub utrwalona utrata widzenia w jednym oku, szczególnie w przypadku podejrzenia niedokrwiennego charakteru objawów. Przemijająca utrata widzenia w jednym oku, określana jako amaurosis fugax, może być związana z zaburzeniami przepływu w obrębie tętnicy ocznej lub tętnic siatkówki. Jedną z możliwych przyczyn jest materiał zatorowy pochodzący ze zmian miażdżycowych w tętnicy szyjnej po tej samej stronie. W takiej sytuacji USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych może stanowić istotny element dalszej diagnostyki naczyniowej.
Nagłe pogorszenie lub utrata widzenia wymaga jednak pilnej konsultacji lekarskiej i nie powinno być traktowane wyłącznie jako wskazanie do planowego wykonania badania USG.
Cukrzyca a badanie USG Doppler
Cukrzyca jest istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju zmian naczyniowych. U pacjentów z wieloletnią cukrzycą mogą współistnieć zarówno powikłania dotyczące mikrokrążenia, w tym retinopatia cukrzycowa, jak i miażdżyca większych tętnic. W przypadku współistnienia objawów klinicznych lub innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego lekarz może zalecić USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych. Jeżeli występują objawy sugerujące niedokrwienie kończyn dolnych, diagnostyka może zostać rozszerzona również o USG Doppler tętnic kończyn dolnych.
Ból za okiem i bóle głowy – czy warto wykonać USG Doppler?
Ból zlokalizowany za gałką oczną lub w głębi oczodołu może mieć wiele przyczyn – okulistycznych, neurologicznych, laryngologicznych oraz naczyniowych. Podobnie nawracające lub przewlekłe bóle głowy nie są same w sobie swoistym objawem zwężenia tętnic szyjnych. Jeżeli jednak dolegliwościom towarzyszą objawy wskazujące na możliwość zaburzeń naczyniowych, lekarz może zdecydować o rozszerzeniu diagnostyki o USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych.
USG Doppler tętnic skroniowych
Ultrasonografia znajduje zastosowanie również w diagnostyce olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (GCA), nazywanego zapaleniem tętnicy skroniowej. Jest to szczególnie istotne w okulistyce, ponieważ choroba może prowadzić do niedokrwienia nerwu wzrokowego i poważnego, nieodwracalnego pogorszenia widzenia. W przypadku podejrzenia GCA wykonuje się przede wszystkim badanie USG odpowiednich tętnic, w tym tętnic skroniowych, w celu oceny zmian zapalnych w ścianie naczynia. Diagnostyka w przypadku podejrzenia tej choroby powinna być przeprowadzona pilnie.
Co oceniamy podczas USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych?
Podczas badania oceniane są m.in. tętnice szyjne wspólne, wewnętrzne i zewnętrzne oraz tętnice kręgowe. Analizowana jest zarówno budowa naczyń, jak i parametry hemodynamiczne przepływu krwi. Badanie pozwala ocenić m.in. obecność i morfologię blaszek miażdżycowych, stopień zwężenia tętnic, prędkość i kierunek przepływu krwi oraz inne nieprawidłowości naczyniowe. USG Doppler jest badaniem bezbolesnym, nieinwazyjnym i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Nie wymaga również podawania środka kontrastowego.
Dr med. Jadwiga Bernardczyk-Meller
Dr n.med. Jolanta Tomczak